پیش نشست علمی با حضور حضرت آیت الله العظمی مظاهری رئیس حوزه علمیه اصفهان
پیش نشست کنگره بازخوانی ابعاد شخصیلی اامیرالمومنین علی علیه السلام در روز شنبه نهم آذر ماه 1398 در حوزه علمیه صدر اصفهان برگزار گردید. در این جلسه حضرت آیت الله العظمی مظاهری زعیم کنگره قبل از شروع درس خارج فقه خود در جمع فضلا و طلاب اصفهان در خصوص کنگره مطالب ارزنده ای ایراد فرمودند. رئیس حوزه علیمه اصفهان در ابتدای درس خارج از فقه خود پیرامون برگزاری کنگره بازخوانی ابعاد شخصیتی امام علی (ع) بیانات ارزشمندی در جمع طلاب و فضلای حوزه علمیه اصفهان ایراد نمودند در بخشی از بیانات خود در خصوص کوتاهی در موردمعرفی شخصیت امیرالمومنین امام علی (ع) و خصایص آن حضرت ابراز امیدواری کردند برگزاری این کنگره بتواند گوشه ای از این کوتاهی ها را جبران کند و ان شاء الله همه طلاب و فضلای حوزه علمیه با برگزار کنندگان این کنگره همکاری صمیمانه ای داشته باشند. و در خاتمه گفتند من امیدوارم این کنگره به خوبی برگزار و نقش مهمی در گسترش فرهنگ علوی و نهج البلاغه در حوره علمیه دانشگاهها و جامعه داشتند باشد.
نقش امام علی (ع) در گسترش علوم اسلامی
در ابتدای جلسه آیاتی چند از کلام الله مجید توسط یکی از قراء مدرسه تفسیر قرائت شد. پس از آن حجة الاسلام و المسلمین دکتر حسین علویمهر در سخنانی به اهمیت و نقش امیرالمومنین امام علی (ع) در تربیت شاگردان تفسیری و فقهی و تلاش ایشان در گسترش دانشهای مختلف اسلامی در سده اول هجری شد. ایشان با تأکید بر اینکه بسیاری از علومی که الان در حوزههای علمیه و دانشگاههای اسلامی مطرح است، ریشه در اندیشههای علوی داشته و معتقد هستند که شاگران مکتب علوی باید ادامه دهنده راه این امام همام باشند. دکتر علوی مهر، مدیر مدرسه عالی تفسیر مجتمع قرآن و حدیث، با ارائه موضوعات بهروز و جدید در زمینه امام علی (ع) و مطالب مربوط به تفسیر قرآن، طلاب و دانشجویان این مرکز علمی را به سمت تلاش علمی و نگارش مقالات، پایان نامه و رساله های علمی قوی در این زمنیه ترغیب کرد و از حمایت معنوی مسئولین کنگره بازخوانی ابعاد شخصیتی امیرالمومنین امام علی (ع) از آثار فاخر دانست.
بعد از ایشان حجة الاسلام و المسلمین دکتر اکبر محمودی با اشارهای به نقش امام علی (ع) و شاگرانی همچون ابوالاسود دوئلی در دانش نحو، قرائت و ... پرداختند و مستندات علمی خود را در اثبات این مطلب ارائه کردند. یکی از دانشهای دیگری که امام علی (ع) در پیدایش و گسترش آن نقش بیبدیلی ایفا کردهاند، دانش حدیث است، ایشان با ارائه گزارشی از میزان روایات و مسندهایی که کتابهای شیعه و اهل سنت از امام علی (ع) وجود دارد، به تأثیرگذاری وی در دانش حدیث پرداخت. دکتر محمودی نقش دیگری از امام علی (ع) در علم تفسیر را تربیت شاگردی مانند ابن عباس دانست که این مفسر در میان شیعه و اهل سنت نقش شگرفی دارد و نمیتوان تفاسیر سده اول را خالی از نظرات این مفسر و شاگرد مکتب علوی خالی دانست. آخرین محوری که دکتر اکبر محمودی از نقش امام علی (ع) در آن علم سخن گفت، علم اخلاق بود که میتوان اولین متن اخلاقی مدون سده اول قمری را نامه 31 امام علی (ع) به فرزند برومند خود امام حسن مجتبی (ع) نام برد. در ادامه جلسه که با حضور دبیر علمی کنگره، حضرت حجة الاسلام و المسلمین دکتر رضایی اصفهانی همراه بود، حجة الاسلام و المسلمین میثم ناظمی دبیر پیش نشست، با ارائه گزارشی از سایت کنگره بازخوانی ابعاد شخصیتی امیرالمومنین امام علی (ع)، روش بارگزاری آثار را در سایت این کنگره آموزش داده و شرح و توضیح مختصری از اطلاعات سایت که به آدرس http://imamali.wiki/ بود، ارائه داد. در انتهای جلسه با آثار معنوی از زحمات اساتید مدعو قدردانی شد و جلسه با دعای برای سلامتی آقا امام زمان (عج) به اتمام رسید.
بررسی نظریه اشارات ولایی قرآن
در ابتدای جلسه آیاتی چند از کلام الله مجید توسط یکی از قراء مدرسه تفسیر قرائت شد. پس از آن حجة الاسلام و المسلمین دکتر فراهی بخشایش، نماینده علمی کنگره بازخوانی ابعاد شخصیتی امیرالمومنین امام علی (ع) در شهر مقدس قم، با ارائه گزارشی از محتوای سایت کنگره بازخوانی ابعاد شخصیتی امیرالمومنین امام علی (ع)، روش بارگذاری مقالات، کتابها و پایان نامه را در سایت این کنگره آموزش داده و شرح و توضیح مختصری از اطلاعات جامعی که در سایت به آدرس http://imamali.wiki/ بود، ارائه داد. ایشان با معرفی مختصری از فعالیتهای این کنگره، طلاب و دانشجویان را به شرکت در این حرکت علمی ترغیب نموده و وعده حمایتهای مادی و معنوی و چاپ آثار برتر را از طرف مسئولان این کنگره را دادند
در ادامه جلسه دکتر علی دلیلی با ارائه نظریه خود که در صدد اثبات ارتباط میان اعداد به کار رفته در آیات و سورههای قرآن است را به شرح نظریه و یافته های خود در این زمینه پرداخت. ایشان به طرح چند سوال در مورد یافته های خود، ذهن مخاطبان خود را به چالش و تفکر در این نظریه وادار کردند که آیا قرآن را از زوایای دیگر و حتی از صدها زاویه دیگر میتوان دید؟ آیا تناسبی میان آیات قرآن و میان سورههای قرآن وجود دارد و عددهایی که در قرآن آمده است؟ آیا دهم محرم در قرآن اشاره شده است؟ در پاسخ به این سوال فرمودند: بله در سوره دهم، آیه 61 اکبر و اصغر دارد که شهید شده است؟ ایشان با این سوال که اگر وحید در قرآن یکبار آمده باشد، اگر خمسه و خامس در قرآن پنج بار آمده باشد، اگر ثامن و مشتقات آن هشت بار در قرآن آمده باشد، سبع سماوات در قرآن هفت بار آمده باشد و صدها اگر دیگر که در جای جای قرآن آمده است، آیا ذهن خواننده این کتاب را به اشارهای و رمزی بودن این اعداد و دلالت به سخنان رمزی در قرآن ندارد. دکتر دلیلی معتقد است خالقی که جواب سوالهای خلقت انسان را با سه میلیارد سلول ژنتیکی داده است، در قران نیز اسلوبی دارد که لازم است ما آن اسلوب را پیدا کنیم، از این رو آیه « ما فرطنا فی الکتاب من شی» و آیه «نزلنا علیک القرآن تبیاناً لکل شی» بهترین توجیه همین است که تمامی علوم به صورت رمزی و اشاری در قرآن آمده است و برخی از روایات به این مسئله اشاره دارد. ایشان معتقد است که عبارت «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» در داخل آیاتی که در شأن امیرالمومنین نقل شده است، به صورت رمزی جایگذاری شده است. همچنین معتقد است که ماده «ولی» چهارده بار در قرآن آمده است و ماده «ائمه» 12 بار در قرآن ذکر شده است که دلالت بر حقانیت امامت امامان و ولایت امیرالمومنین دارد.
سومین پیش نشست علمی
سومین پیش نشست کنگره بازخوانی ابعاد شخصیتی امیرالمومنین امام علی (ع) در موضوع «شان و جایگاه امام علی (ع)در نهج البلاغه» در جهت تبیین شناخت والای مقام امام علی (علیه السلام) در نمازخانه جامعة المصطفی العالمیه (ص) در شهر اصفهان برگزار شد. این پیش نشست در بیست و یکم مهرماه 98 روزسه شنبه ساعت 10 الی 12 با حضور اساتید و دانشپژوهان و طلب ایرانی و غیرابرانی برگزار شد.سخنران ویژه این نشست حضرت آیت الله سید یوسف طباطباپی نزاد نماینده ولی فقیه در استان و امام جمعه اصفهان بود. در ابتدای جلسه آیاتی چند از کلام الله مجید توسط یکی از قراء مدرسه تفسیر قرائت شد.سپس معاون پٰژوهشی جامعه المصطفی اصفهان آقای دکتر ابراهیم رضایی آدریانی سخنرانی کرد و سپس ریاست محترم جامعه المصطفی حجت الاسلام سیدابراهیم ملکی ضمن خیرمقدم به ایراد سخن پرداخت .فصل الخطاب پیش نشست سخنرانی های امام جامعه اصفهان آیت الله طباطبایی بود که در مورد شان و جایگاه امام علی (علیه السلام) به ایراد سخن پرداختند . امام جمعه اصفهان ضمن تقدیر و تشکر از برگزارکنندگان کنگره به بررسی ابعاد شخصیتی امام علی (ع)در نهج البلاغه پرداختند. آیت الله سید یوسف طباطبایی نژاد در پیش کنگره باز خوانی ابعاد شخصیتی امیرالمومنین(علیه السلام) در جمع طلاب جامعه المصطفی اظهار کرد: این جلسه به عنوان پیش کنگره شناخت ابعاد شخصیتی امام امیرالمومنین(علیه السلام) تشکیل شده است، اما باید بگویم به فرموده امام رضا(علیه السلام) شناخت ابعاد شخصیتی اهل بیت به صورت کامل میسر نیست. وی بیان کرد: امام رضا(علیه السلام) می فرماید امام مقامی دارد که برای مردم قابل درک نیست و بدیل و مانندی هم ندارد، لذا من باید بگویم هرچه بشر بیشتر از نظر علمی رشد کند، بیشتر با ابعاد وجودی امام آشنا می شود، بنابراین این ابعاد گسترده وجودی امامان را در صدر اسلام نمی شد برای مردم به صورت جامع بیان کرد. نماینده ولی فقیه در استان اصفهان عنوان کرد: بسیاری از حقایق وجودی وابعاد شخصیتی اهل بیت(علیهم السلام) در زمان صدراسلام قابل بازگو وقابل درک برای مردم نبود. وی افزود: امامت دو معنا دارد، یکی به معنی پیشوایی و رهبری است که ما از این بُعد به امام راحل و رهبر معظم انقلاب لفظ امام می گوییم ویا به جلودار نماز جماعت، امام جماعت گفته می شود، حتی در امر کفر و طاغوت هم امام داریم و از این بُعد اهل تسنن قائل هستند که هرکسی حتی به زور حکومت را گرفت امام و پیشوای مردم است . آیت الله طباطبایی نژاد تصریح کرد: معنای دوم امامت، امامت ابراهیمی است امامت و مقامی که خداوند بعد از نبوت و خلیلیت به حضرت ابراهیم(علیه السلام) داد و این مقام و جایگاه جعل از سوی مردم نیست. وی ابراز کرد: حضرت ابراهیم(علیه السلام) پس از امتحانات سخت وطاقت فرسا به مقام امامت رسید ودراین لحظه «حضرت از خداوند درخواست رسیدن این مقام به ذریه اش را می کند که خداوند صریح می فرماید این مقام به اهل ظالم نمی رسد» اگر کسی حتی یک گناه کرده باشد به همان اندازه ظالم است و ما براین اساس معتقدیم، امامت هیچگاه به انسان ظالم و زورگو نمی رسد. عضو خبرگان رهبری در توصیف ابعاد شخصیتی حضرت علی(علیه السلام) گفت : امام علی(علیه السلام) خود می فرماید من قطبی هستم که باعث حرکت چرخ حقانیت می شود و علم من به اندازه ای است که هیچ پرنده ای به قله دانش من نمی رسد، در حرف امامان هیچ مبالغه ای نیست. وی افزود: در بُعد عدالت امام علی(علیه السلام)، نامه آن امام به فرماندار بصره اش کفایت می کند که نهی می کند فرماندارش را از حضور برسر سفره ای که فقط اغنیاء دعوت شده اند و فقرا نیستند وتاکید می کند لقمه ای که شک داری حلال یا حرام است آن را بیرون پرتابش کن. استاد حوزه ادامه داد: امام علی می فرماید، امام شما از دنیا به دو جامه و دو قرص نان اکتفا کرده است با آنکه می توانست بهترین ها را داشته باشد، در بحث شجاعت حضرت علی(علیه السلام) از زبان امیرالمومنین(علیه السلام) این بس که اگر همه عرب به من هجوم کنند هرگز به آنها پشت نخواهم کرد. وی ابراز کرد: به تعبیر امیر المومنین(علیه السلام) دنیا برای او از برگ درختی که ملخی خورده و قِی کرده باشد پَست تراست، این چنین شخصیت را کسی دارد که خدا را دریافته و درک کرده که دنیا قطره ای در برابر خداوند است.
پیشنشست علمی امام علی (ع) از دیدگاه مستشرقین
چهل و یکمین نشست علمی از سلسه نشست های شیعه پژوهی، یکشنبه نهم آذرماه 1398در مرکز تخصصی شیعه شناسی برگزار شد. این پیش نشستی با همکاری کنگره «بازخوانی ابعاد شخصیتی امیرالمومنین امام علی علیه السلام» و با موضوع «امیرمومنان از دیدگاه مستشرقین» توسط استاد محترم حجت الاسلام و المسلمین دکتر محمد حسن زمانی ( زید عزه )، عضو هیئت علمی جامعة المصطفی العالمیه و مسؤل دفتر امور اجتماعی سیاسی حوزه های علمیه تشکیل شد. در ابتدای نشست حجة الاسلام و المسلمین دکتر بخشایش، مسئول علمی کنگره در قم، با ارائه گزارشی از میزان آثار رسیده به کنگره، دانشپژوهان این موسسه را به شرکت در این کار عظیم علمی تشویق کردند. در ادامه جلسه استاد زمانی در بخش اول سخنانشان با تأکید بر ضرورت رویکرد بین المللی در فعالیت های علمی حوزه های علمیه با استناد به آیاتی از قرآن کریم به جهانی بودن دین اسلام اشاره کرده و اذعان داشتند که متأسفانه نگاه به عرصه های بین المللی در فعالیت های علمی حوزه بسیار ضعیف است و اندیشمندان و پژوهشگران ما نسبت به مخاطبان غیر مسلمان و مسلمانان غیر شیعه، توجه مطلوبی ندارند. عضو هیئت علمی جامعة المصطفی العالیمه، در ادامه با ارئه تعریفی از مستشرقان و بیان این نکته که مقصود ما از مستشرق، دانشمندان غیر مسلمان عالم هستند،گفتند: سابقه اسلام پژوهی غربیان به همان قرن های اول اسلام برمی گردد در حالی که امام شناسی و شیعه پژوهی از موضوعاتی است که خیلی دیر مورد توجه مستشرقان قرار گرفته است. البته امروز اندیشمندان زیادی در بین مستشرقان هستند که روی مسأله امامت و شیعه پژوهی تمرکز دارند و بیشترین سهم در شیعه شناسی در اختیار اسرائیل است. استاد زمانی با معرفی چند اثر از خاورشناسان و اندیشمندان غیر مسلمان مانند: « الامام علی صوت العداله الانسانیه»، اثر جرج جرداق مسیحی؛ «فاطمة الزهرا وتر فی غمد»، «امام علی مشعلی و دژی»، اثر سلیمان کتّانی و چند اثر دیگر به سخنانشان پایان دادند.
