مکتب‌العمار: پایگاهی برای آموزش قرآن و اصول عقاید در اصفهان

نقش مکتب های آموزشی در شکل گیری تفکر دینی در دهه ۱۳۵۰

پیامبر اکرم(ص) می‌فرماید:
« اقْرَءُوا الْقُرْآنَ وَ اسْتَظْهِرُوهُ فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى لَا يُعَذِّبُ قَلْباً وَعَى الْقُرْآنَ» «بر قرائت قرآن مداومت داشته باشید و آن را استظهار کنید (از روی قلب خویش بخوانید)؛
زیرا خداوند قلبی که قرآن را با آگاهی به درون خود راه داده و آن را حفظ و فهم کرده و به آن عنایت داشته باشد، عذاب نمی‌کند» (بحارالانوار، ج 89، ص 19)
در دوران 1352 تا 1362 شمسی، شرایط اجتماعی و فرهنگی ایران به‌گونه‌ای بود که نیاز به آموزش‌های دینی و قرآنی به شدت احساس می‌شد. در این زمان، نبود وسایل ارتباطی مدرن مانند اینترنت، تلویزیون‌های ماهواره‌ای و شبکه‌های اجتماعی، باعث می‌شد که مردم به دنبال منابع آموزشی معتبر و محلی برای یادگیری معارف دینی باشند.
تشکیل جلسات و مکتب‌های آموزشی در این دوره، به‌عنوان یک فرصت طلایی برای انتقال آموزه‌های دینی و قرآنی شناخته می‌شد. این کلاس‌ها به دلیل اینکه به‌صورت حضوری و در جمع‌های کوچک برگزار می‌شدند، فضایی صمیمی و نزدیک به هم ایجاد می‌کردند که در آن دانش‌آموزان می‌توانستند به‌راحتی سوالات خود را مطرح کنند و با معلمین خود در ارتباط باشند.
این مکتب‌ها و کلاس‌ها به‌ویژه برای جوانان و نوجوانانی که به دنبال هویت دینی و فرهنگی خود بودند، جذابیت زیادی داشت. حضور طالبان علم در این کلاس‌ها نشان‌دهنده‌ی عطش و اشتیاق مردم به یادگیری معارف دینی و قرآن بود.
علاوه بر این، این جلسات به‌عنوان یک پناهگاه معنوی و فرهنگی عمل می‌کردند که در آن افراد می‌توانستند از چالش‌های اجتماعی و سیاسی آن زمان فاصله بگیرند و به یادگیری و رشد شخصی بپردازند.
در نتیجه، این مکتب‌ها نه تنها به‌عنوان مراکز آموزشی، بلکه به‌عنوان نقاط تجمع اجتماعی و فرهنگی نیز عمل می‌کردند که در آن افراد می‌توانستند با یکدیگر ارتباط برقرار کنند و از تجربیات یکدیگر بهره‌مند شوند. این روند به تقویت پیوندهای اجتماعی و فرهنگی در جامعه کمک شایانی کرد و باعث شد تا آموزه‌های دینی و قرآنی به‌طور گسترده‌تری در میان مردم رواج پیدا کند.

اهمیت یادگیری قرآن در احادیث

اهمیت یادگیری قرآن در زندگی ارزش یادگیری قرآن و آموزه‌های آن را در این سخن از پیامبر اسلام(ص) می‌توان به‌روشنی مشاهده کرد: «اِن اَرَدتُم عَيشَ السُّعَداءِ و َمَوتَ الشُّهَداءِ و َالنَّجاةَ يَومَ الحَسرَةِ و َالظِّلَّ يَومَ الحَرورِ و َالهُدى يَومَ‌الضَّلالَةِ فَادرُسُوا القُرآنَ فَاِنَّهُ كَلامُ الرَّحمانِ و حِرزٌ مِنَ الشَيطانِ و رُجحانٌ فِى الميزانِ»؛ «اگر زندگى سعادتمندان، مرگ شهيدان، نجات روز حسرت (قيامت)، ساية روزِ سوزان و هدايت در روز گمراهى را مى‌خواهيد، قرآن را ياد بگيريد كه آن سخن خداى مهربان است و سپرى است در مقابل شيطان و سنگينى در ترازوى اعمال» (بحارالأنوار، ج ‏89، ص 19). (1) برخور از قرآن اگر خواهی ثبات ‌‌ (2) در ضمیرش دیده‌ام آب حیات (3) می‌دهد ما را پیام «لاتخف» (4) می‌رساند بر مقام «لاتخف» (5) گوهر دریای قرآن سُفته‌ام (6) شرح رمز «صبغه‌الله» گفته‌ام (اقبال لاهوری، پس چه باید کرد؟) تأثیر مثبت بر جامعه: تلاش‌های شما و همکارانتان باعث شده است که نوجوانان و جوانان از معارف قرآنی بهره‌مند شوند و این امر به رشد فرهنگی و معنوی جامعه کمک کرده است. 2. ایجاد فرصت‌های آموزشی: با برپایی این کلاس‌ها، شما فرصتی برای یادگیری و آشنایی با قرآن و احکام آن برای افرادی که به دلیل کمبود امکانات آموزشی محروم بودند، فراهم کرده‌اید. 3. رواج قرائت صحیح قرآن: این حرکت نه تنها به یادگیری قرآن کمک کرده، بلکه باعث شده تا قرائت و روخوانی قرآن به شیوه‌ای صحیح و اصولی در میان جوانان رواج پیدا کند. 4. همکاری و همیاری: ورود معلّمان و دوستان به این عرصه نشان‌دهنده‌ی روحیه‌ی همکاری و همیاری در جامعه است که می‌تواند به تقویت این حرکت کمک کند. 5. سیراب کردن از حکمت و معرفت: با اشاره به اینکه این کلاس‌ها مانند چشمه‌ای از حکمت و معرفت هستند، نشان‌دهنده‌ی عمق و اهمیت معارف قرآنی در زندگی افراد است. ضرورت آموزش قرآن و معارف آن از همان آغازین روزهای صدر اسلام، به‌‌صورت اصلی اساسی همواره پیگیری می‌شد. یکی از نخستین نهادهای آموزشی، اجتماعی و عبادی که پیامبر اکرم(ص) در بدو ورود به مدینه برای تقویت بنیان‌های نظام نوپای اسلامی ‌طرح‌ریزی کرد و به مرحلة اجرا درآورد، ساخت و بنای مسجد بود. مسجد که مرکز اجتماع، شورا، تعاون، برنامه‌ریزی و راه‌اندازی امور مسلمانان بر مبنای تعالیم قرآن بود به کانون مهم و اصلی تعلیم و تعلّم قرآن و ترویج و تثبیت آن در مدینه تبدیل شد. با اقامۀ نمازهای جماعت، جمعه و عیدین، بیشتر مسلمانان، دست‌کم در طول هر شبانه‌روز، پنج نوبت در مسجد گرد می‌آمدند و آیات و سوره‌های فراوانی را استماع و قرائت می‌کردند و پس از اقامۀ نماز یا در فرصت‌های دیگر، به گروه‌های کوچک‌تر تقسیم می‌شدند و به‌صورت حلقه‌ای می‌نشستند و به آموزش و یادگیری و قرائت قرآن مشغول می‌شدند. اهمیت این کار تا آن‌جاست که رسول خدا(ص) دربارة آن می‌فرماید: «هركس براى كسب رضايت خدا و آگاهى در دين، قرآن بياموزد، ثوابى مانند همۀ آنچه به فرشتگان و پيامبران و رسولان داده شده، براى اوست» (وسائل الشيعه، ج ‏6، ص 184). بدین‌سان آیات قرآن آن‌قدر بر سر زبان‌ها رواج یافته بود که بسیاری در خارج از مکه و مدینه و با شنیدن آن از زبان رهگذران و کاروانیان، دل‌سپردۀ آن شده و مقداری از قرآن را فراگرفته بودند. قرآن، بزرگ‌ترین و مهم‌ترین نامه و پیامی ‌است که تاکنون به‌ دست بشر رسیده است؛ زیرا فرستندۀ آن خداوند باری‌تعالی است که خالق بشر است. گیرندۀ این نامه و پیام، تمام ‌انسان‌ها هستند. رسول خدا(ص) یادگیری قرآن را حق واجب خدا بر بنده‌اش می‌داند و می‌فرماید: «هیچ مرد و زن مؤمنی نیست، چه آزاده و چه برده، مگر این‌که خداوند بر او حق واجبی دارد که باید (به اندازۀ توانش) قرآن را بیاموزد» (مستدرک الوسائل، ج ۱، ص ۲۸۷) «خیرکم مَنْ تَعَلَّمَ الْقُرْآنَ وَ عَلَّمَهُ» «بهترین شما کسی است که قرآن را فراگیرد و یاد ‌دهد» (طوسی، امالی، ص 357) امام ‌علی(ع) نیز همگان را به تمسّک به قرآن و آموزه‌های آن دعوت می‌کند و می‌فرماید: «بر شما باد به کتاب خدا؛ زیرا قرآن ریسمان محکم الهی است و نور آشکار و شفای سودمند و سرچشمۀ حیات و دستاویزی برای تمسّک و رهایی‌بخشی. کج نمی‌شود تا راست‌کردن احتیاج داشته باشد و اشتباه نمی‌کند تا سرزنش گردد» (نهج البلاغه، خطبة 156) (1) صبح‌خیزی وسلامت‌طلبی چون حافظ (2) هرچه کردم همه از دولت قرآن کردم (حافظ، غزلیات، شمارة 319) قال الصادق «عليه السلام» عَلَيكَ بِالأَحداثِ فَإِنَّهُم أسرَعُ إلى كُلِّ خَيرٍ جوانان را درياب، زيرا كه آنان سريع تر به كارهاى خير روى مى آورند. (كافى، ج 8، ص 93، ح 66)

گسترش مکتب‌العمار: از یک ایده به یک حرکت اجتماعی

جلسات و محافل تعلیم اصول و عقائد که بطور پراکنده در محله های شهر اصفهان وجود داشت و اشتیاق نوجوانان برای کسب این معارف و همچنین تاثیر آن، انگیزه ای شد تا چتر این حرکت در سطح شهر گسترده تر گردد که برای این کار نیاز به یک ساز و کار و یک تشکیلات منسجم و منظمی بود که هم بتواند این جلسات را از لحاظ محتوایی و هم از جهت برنامه های جانبی از قبیل اردوهای تفریحی و برنامه های ورزشی و دیگر کارهایی که در کنار قواعد تجوید، قرائت و روخوانی قرآن و همچنین فراگیری اصول و عقائد مکتب تشیع برای نوجوانان می توانست جذابیت داشته باشد، پشتیبانی نماید. پس از طرح موضوع و مشورت با مرحوم آیت الله حاج آقا سید احمد فقیه امامی و آیت الله حاج شیخ حسن صافی مقرر گردید با توجه به گستردگی این جلسات در مساجد محله های مختلف شهر جلسه ای با حضور امامان جماعت مساجد مورد نظر و شخصیت های شاخص حوزه در خصوص هماهنگی های لازم تشکیل گردد. به همین منظور در اولین جلسه که با استقبال بسیار خوب آقایان علماء و همچنین امامان جماعت مساجد برگزار گردید نسبت به چند موضوع بحث و مذاکره به عمل آمد: 1- در خصوص انتخاب طلاب مستعد برای اداره جلسات 2- برای این مجموعه دینی، فرهنگی نام مکتب العمار پیشنهاد گردید. 3- در خصوص گسترش این جلسات در محلات شهر بر حسب درخواست و ضرورت در ادامه جلسه حضرات آیت الله حاج شیخ حسن صافی، آیت الله حاج آقا سید احمد فقیه امامی و آیت الله حاج آقا سید حسن فقیه امامی مسئولیت تعیین و معرفی اساتید جلسات این طرح را تقبل نمودند. مدیریت، برنامه ریزی، اداره جلسات و همچنین برنامه های جانبی اعم از تفریحی، ورزشی و زیارتی به عهده آقای حاج سید حسین رضازاده قرار گرفت.

تقویت بنیه اعتقادی جوانان: فعالیت‌های مکتب‌العمار در اصفهان

مکتب العمار پس از برگزاری جشن باشکوهی با حضور علمای اعلام، شخصیت های برجسته حوزه علمیه و طلاب علوم دینی و همه علاقمندان و شیفتگان به فعالیت در حوزه دینی شهر ولایتمدار اصفهان در روز عید مبعث سال 1393 مطابق با 4 شهریور ماه سال 1352 فعالیت های خود را بطور رسمی در 17 مسجد در نقاط محتلف شهر اصفهان آغاز نمود. پس از راه اندازی کلاسها و آشنایی جوانان با اهداف عالیه بطور گسترده جذب جوانان مستعد آغاز گردید بطوری که همزمان بالغ بر 1500 نفر در مجموعه کلاسها مشغول فراگیری قواعد تجوید، قرائت و روخوانی قرآن و همچنین فراگیری اصول و عقائد مکتب تشیع مشغول شدند. این تشکیلات با بهره مندی از نوجوانان و جوانان علاقمند و جذابیت اساتید مجرب و همچنین برنامه های متنوعی که برای این اعضای این کلاسها پیش بینی شده بود توانست در امر تقویت بنیه اعتقادی و همچنین توجه به مفاهیم قرآن نقش بسزایی در تربیت آینده سازان این مرز و بوم ایفا نماید به لطف خداوند متعال و عنایات حضرات ائمه معصومین «علیهم السلام» این جلسات در سطح شهر به عنوان محافل نورانی و پایگاه نشر معارف قرآن و اهل البیت عصمت و طهارت(ع) گسترده گردید و با استقبال خوبی از طرف نوجوانان مواجه شد که ثمره آن اساتید و مسئولین محترمی می باشند که هم اکنون در سطح شهر اصفهان و یا حتی کشور به خدمت مشغول هستند.